ਬਾਹਾਂ ਨਹੀਂ… ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਪਰੇ!

ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਐਸੀ ਕੰਧ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—”ਇੱਥੇ ਰਸਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੈ।” ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਕੰਧ ਦੇਖ ਕੇ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਖੁਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਮੈਟ ਸਟਟਜ਼ਮੈਨ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਖਿਡਾਰੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਨੁਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਾਹਾਂ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਅਡੋਲ ਮਨ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ “The Armless Archer” ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੈਰਿਸ 2024 ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਟ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ, ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਕਾਰਨ? Los Angeles 2028 Olympics ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ compound archery ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਅਤੇ ਮੈਟ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।

ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਉਹ ਸੋਨਾ, ਜਿਸ ਲਈ 12 ਸਾਲ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ

Paris 2024 ਉਹ ਮੰਚ ਸੀ ਜਿੱਥੇ 41 ਸਾਲ ਦੇ ਮੈਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੌਥੇ ਅਤੇ (ਉਸ ਵੇਲੇ) ਆਖ਼ਰੀ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 2012 London ਵਿੱਚ Silver ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸਫ਼ਰ, Rio 2016 ਅਤੇ Tokyo 2020 ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਖ਼ਰ Paris ਪਹੁੰਚਿਆ। Men’s Individual Compound Open final ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ Ai Xinliang ਨੂੰ 149-147 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ 149/150 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ Paralympic record ਬਣਾਇਆ—ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਸ਼ੂਟ-ਆਫ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖੁਦ ਮੈਟ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਗੇਮਜ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਹੱਥ (ਭਾਵ ਪੈਰ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਇਹ ਉਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਜਿੱਤ ਸੀ ਜੋ ਮੈਟ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁਦ ਈਜਾਦ ਕੀਤੀ ਸੀ—ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਫੜਨ ਅਤੇ ਜਬਾੜੇ ਨਾਲ ਤੀਰ ਛੱਡਣ ਦੀ।

ਜਿੱਥੇ ਹੱਥ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ, ਉੱਥੇ ਹੌਸਲੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ

ਮੈਟ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਆਇਓਵਾ ਦੇ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ। 20 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜਾਣੇ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ bow ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ release mechanism ਨਾਲ ਤੀਰ ਛੱਡਣਾ ਸਿੱਖਿਆ—ਉਂਗਲਾਂ, ਗੁੱਟ ਜਾਂ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ compound open ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ। ਲਗਭਗ ਛੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨੰਬਰ-1 para archer ਰਿਹਾ।

ਦਰਦ ਵੀ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਹਿੰਮਤ ਵੱਧਦੀ ਰਹੀ

ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਧਨੁਸ਼ ਚਲਾਉਣ ਕਾਰਨ ਮੈਟ ਦੇ hips ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਆ ਗਈਆਂ। ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦ ਮੈਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚਾਰ-ਸਾਲਾ ਚੱਕਰ ਸਹਿਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੀ ਤਾਂਘ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ।

2024—ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ Paralympic ਨਹੀਂ, ਪੂਰਾ Champion ਮੰਨਿਆ

ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ World Archery ਨੇ ਮੈਟ ਨੂੰ 2024 ਦਾ Overall Archer of the Year ਚੁਣਿਆ—ਉਹ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ Para athlete ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਵੋਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਚੈਂਪੀਅਨ Kim Woojin ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2025 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ International Paralympic Committee ਦੇ Para Sport Awards ਵਿੱਚ ਵੀ Best Male Summer Sports ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ।

ਭਾਰਤ ਦੀ Sheetal Devi ਲਈ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਾਹ-ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ

ਮੈਟ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ armless archer Sheetal Devi, ਜੋ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਕਸਡ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਂਜ਼ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ। ਮੈਟ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਰਲਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੌਰਾਨ ਤਕਨੀਕ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਉਸ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੀ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ—ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਂਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ ਵਰਗਾ ਮਾਹਿਰ ਹੋਵੇ। ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੈਲਜੀਅਮ ਦਾ Piotr Van Montagu ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦਾ Victor Sardina Viveros ਵਰਗੇ armless archers ਵੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਨ—ਉਹ ਰਸਤਾ, ਜੋ ਮੈਟ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।

ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ—ਕਿਉਂ?

ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਟ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਪਰ ਫਿਰ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਕਿ Los Angeles 2028 ਦੇ ਓਲੰਪਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ compound archery ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—mixed team compound event ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਟੀਮ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਟ ਨੇ USA Archery ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ: “ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਜਿੱਤਣਾ ਮੇਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਤ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ compound archery ਓਲੰਪਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਅਜੇ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਮੌਕਾ ਲੈਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ 43 ਸਾਲ ਦੇ ਮੈਟ ਦਾ ਟੀਚਾ ਟ੍ਰਾਇਲਸ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰੀਕੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। Olympic qualification ਅਜੇ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ compound archers ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਮੈਟ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਹੁਣ ਤੀਰ ਓਲੰਪਿਕ ਵੱਲ ਹੈ

ਜੇ ਮੈਟ LA28 ਲਈ qualify ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ, ਦੋਵੇਂ ਤਮਗੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਮਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਅਜੇ ਵੀ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਖਦੇ ਹਨ।