ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਵਿੱਚ 77 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਆਈ ਕਮੀ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 16 ਅਕਤੂਬਰ – ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੜ੍ਹ ਕਾਰਨ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 77 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਔਸਤ PM2.5 ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ 15.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (CPCB) ਅਤੇ NASA ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ PM2.5 ਅਜੇ ਵੀ 50 µg/m3 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ – ਟ੍ਰੈਫਿਕ, ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬਰੀਕ ਕਣ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ 2.5 ਮਾਈਕਰੋਨ ਜਾਂ ਘੱਟ ਵਿਆਸ (PM2.5) ਵਾਲੇ ਕਣਾਂ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 50 μg/m3 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ‘ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੰਪਰਕ ਗੰਭੀਰ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਖੋਜਕਰਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ “ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ PM2.5 ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 12 ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ – 2024 ਅਤੇ 2025 – ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਰੰਤ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਢਾਂਚਾਗਤ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁ-ਖੇਤਰੀ ਨਿਕਾਸ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ। ਖੋਜਕਰਤਾ ਨੇ ਨਾਮ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ “ਇਹ ਮੌਸਮੀ ਵਿਗਾੜ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਲੈਂਸ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਖੋਜਕਰਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 77.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵੱਡੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।