ਵਿਲੱਖਣ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਅਨੰਤ ਯਾਤਰਾ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਦੀ ਚਰਚਾ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਪਛਾਣ ਦੀ ਨਵੀਂ ਦੁਨੀਆ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ’ਚ ਮਿੱਥਾਂ ਨਾਲ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਐੱਨ ਕਾਰਸਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕਵਿਤਰੀ ਤੇ ਬਹੁਰੰਗੀ ਲੇਖਿਕਾ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਾਹਿਤ ’ਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਐਨ ਨੂੰ ਇਹ ਇਨਾਮ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਵਿਧਾਈ ਰਚਨਾਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੇ ਚਿਤੇਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਅੱਜ ਹੈ, ਇਸੀ ਦੀ ਇਕ ਪਛਾਣ ਕਾਰਸਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਨਾਲ ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਕਵਿਤਰੀ, ਨਿਬੰਧ ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ’ਚ ਪੁਰਾਤਨ ਮਿਥਕਾਂ ਤੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖ ਤੱਕ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸਾਹਿਤ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਐੱਨ ਦੇ ਰਚਨਾ ਸੰਸਾਰ ’ਚ ਇਹੀ ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਿਪੇਖ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਲੇਖਕ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ-ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਕੇਵਲ ਕਿਸੇ ਇਕ ਸਿਰਜਣਾ, ਵਿਧਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦੌਰ ’ਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੇਖਣ ਦੀ ਅੰਤਰਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਰਚਨਾਤਮਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਉਹ ਪਛਾਣ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਾਂ, ਦਰਦ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਚੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਚਮਕ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਧੁੰਦਲੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਠਕ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ’ਚ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਬਦਲਾਅ ਛੱਡ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸੰਵੇਦਨਾ ਹੀ ਐਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ’ਚ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ, ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਕੁਲ ਤੇ ਦੂਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧੇਰੇ ਸਜਗ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੋਬਲ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਰਥਕ ਅਰਥ ਹੋਵੇਗਾ।