ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ‘ਤੇ ਲੱਗੇਗੀ ਲਗਾਮ? ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ Isobutanol

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 5 ਜੂਨ – ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ Isobutanol ਮਿਲਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਰਗ ਮੰਤਰਾਲੇ (MoRTH) ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵੀ. ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗ ਸੰਘ (CII) ਦੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ Isobutanol?

Isobutanol, Ethanol (ਇਥੇਨੌਲ) ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਹਾਈ-ਐਨਰਜੀ ਬਾਇਓਫਿਊਲ (ਜੈਵਿਕ ਬਾਲਣ) ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇਥੇਨੌਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਊਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇਨੌਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ Isobutanol ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨੀ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਈ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਫਿਊਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖੋਜਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਇਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਹੈ ਇਸਦੀ ਤਿਆਰੀ?

ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਫਿਊਲ ਮਿਲਾਉਣਾ, ਬਾਹਰੋਂ ਖਰੀਦੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ‘ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ 85 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਭਾਰੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਜੇ ਵੀ ਲਗਭਗ 95-100 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਣ ਦੀ ਉਮੀਦ

ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਇਹ ਨਿਯਮ ਜੇਕਰ ਇਸੇ ਸਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੇ Isobutanol ਵਰਗੇ ਬਾਇਓਫਿਊਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰੋਂ ਮੰਗਵਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਬਾਲਣ (Fossil Fuel) ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਇਦਾ ਭਾਰੀ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸੈਕਟਰ (Heavy Transport Sector) ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਖਪਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਥੇਨੌਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਕਿਉਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟੀ?

Isobutanol ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ Ethanol ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦੇ ਅਸਫ਼ਲ ਟ੍ਰਾਇਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ Ethanol ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਨਾਕਾਮ ਰਹੇ। ਹੁਣ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ Isobutanol ਮਿਲਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਥੇਨੌਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ Ethanol ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਮਿਕਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਭਾਰਤ ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ Ethanol (E20) ਮਿਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਡੀਜ਼ਲ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਕਰਕੇ Isobutanol ਡੀਜ਼ਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਏ ਜਾਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਹੀ ਹੈ।