ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਿਵਸ: ਉਮਰਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ

*ਨਾ ਵਿਸਾਰੋ ਵਡੇਰੇ ਵਿਸਰ ਗਏ ਤਾਂ ਲੱਭਣੇ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪੀੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ
ਔਕਲੈਂਡ, 30 ਸਤੰਬਰ 2025 (ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ) – ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਿਵਸ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਖਾਸ ਦਿਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ 1 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ (United Nations) ਦੁਆਰਾ 14 ਦਸੰਬਰ 1990 ਨੂੰ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਹ 1991 ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ (Importance and Role of Older Persons) ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਮੀਰ ਤਜਰਬੇ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਬਜ਼ੁਰਗ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਪਰਿਵਾਰਕ ਥੰਮ: ਉਹ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੀ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਸਮਾਜਿਕ ਯੋਗਦਾਨ: ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ (Purpose of Observing the 4ay) ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ: ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ, ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਇਕੱਲਾਪਣ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ (Elder Abuse) ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ।

ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ: ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਕਿ ਹਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਜ਼ਤ (dignity) ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ ਸਕੇ।

ਉਮਰਵਾਦ ਖਤਮ ਕਰਨਾ: ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਉਮਰਵਾਦ (Ageism) ਯਾਨੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ।
ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? (What Can We do?) ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਿਵਸ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸਮਾਂ ਦਿਓ: ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਓ।

ਸਿਹਤ ਦਾ ਖਿਆਲ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਮਦਦ ਕਰੋ।

ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਸਹਾਰਾ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ (Emotional) ਸਹਾਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਬੇਫ਼?ਕਰ ਜੀਵਨ ਜੀ ਸਕਣ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ: ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਨਮ ਦਰ ਘਟਣ ਅਤੇ ਔਸਤ ਉਮਰ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੀ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਵਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ: ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਬਾਦੀ (60 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ 2021 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10.1% ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ 2050 ਤੱਕ ਵੱਧ ਕੇ 20% ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ।
ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ: ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਪਰਵਾਸ (Migration) ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਕਾਰਨ ਸੰਯੁਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਟੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪੇ ਇਕੱਲਤਾ (Loneliness) ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਆਰਥਿਕ ਅਸੁਰੱਖਿਆ: ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਕੋਲ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ

ਸੀਮਤ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ।

ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ: ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਗਰ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ) ਵੱਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਰੀਏਟ੍ਰਿਕ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ।

ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਬਦਸਲੂਕੀ: ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਣਗਹਿਲੀ, ਵਿੱਤੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ (Old Age Homes) ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰੀ ਉਪਰਾਲੇ: ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਭਲਾਈ

ਕਾਨੂੰਨ 2007: ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਔਲਾਦ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਭੱਤਾ (Maintenance) ਲੈਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਨ ਅਰੋਗਿਆ ਯੋਜਨਾ: 70 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਯੋਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾ ਸਨਮਾਨ (Vayoshreshtha Samman): ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨਾ। ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਲੋੜ (Need for Respect and Service) ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਿਵਸ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇਪਨ ਤੋਂ ਬਚਾਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਵਾਂਗੇ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਹੈ। ਆਓ, ਇਸ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਿਵਸ ’ਤੇ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਣ ਕਰੀਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਉਹ ਮਾਨ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਸੋ ਨਾ ਵਿਸਾਰੋ ਵਡੇਰੇ ਵਿਸਰ ਗਏ ਤਾਂ ਲੱਭਣੇ ਨਹੀਂ।