ਪੱਲੇ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਨੇ ਯਾਦਾਂ

ਗੱਲ ਤਕਰੀਬਨ ਤੀਹ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਮੇਰੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉੱਘੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਹੋਇਆ ਇੰਜ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤੇ ਲੰਗਰ ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਆਪਣੇ ਸਾਈਕਲ ਦਾ ਜਿੰਦਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਾਲਾ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਦਾ ਬੰਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਗੇਟ ’ਚੋਂ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਦਿਖਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼ਖ਼ਸ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਹੀ ਦੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਾਈਕਲ ਦਾ ਜਿੰਦਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਮਗਰੋਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਅੰਦਰ ਆ ਰਹੇ ਉਸ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ’ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਝੋਲਾ ਟੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਇਰੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘‘ਤੁਹਾਡਾ ਇਹੀ ਪਿੰਡ ਹੈ?’’ ਮੈਂ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, ‘‘ਹਾਂ ਜੀ, ਮੈਂ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।’’ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਂਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ, ‘‘ਮੈਂ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਹਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਹੈ।

ਮੈਂ ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਭਾਵੇਂ ਘੱਟ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਕਫ਼ ਸਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਚਾਨਕ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਉਥੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਥੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ’ਤੇ ਧੁੱਪੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ, ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਮੈਂ ਵੀ ਜਿੰਨੀ ਕੁ ਮੈਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤੀਆਂ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹ-ਪਾਣੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚੱਲਣ ਦਾ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਵੀ ਜਾਣਾ ਸੀ ਤੇ ਬੱਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੋ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕੋਲ ਬਣੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।