ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ-ਭਾਰਤ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੋੜ: 27 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਕਰਨਗੇ ਹਸਤਾਖਰ
*ਆਰਥਿਕ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ
*ਮੰਤਰੀ ਟੌਡ ਮੈਕਲੇ, ਐਮ.ਪੀ. ਰੀਮਾ ਨਾਖਲੇ ਅਤੇ ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਪਰਮਾਰ ਸਮੇਤ ਦੋ ਦਰਜਨ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵਫ਼ਦ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਭਾਰਤ ਰਵਾਨਾ
ਔਕਲੈਂਡ, 24 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 (ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ) – ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ (FTA), ਜੋ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ, ਅਗਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਟਕਲਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੋੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਡੀਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਉਪਲਬਧੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੌਣ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਹੋਣਗੇ ਹਸਤਾਖਰ?
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਟੌਡ ਮੈਕਲੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ ਸੋਮਵਾਰ (27 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026) ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣਗੇ।
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਫ਼ਦ ਰਵਾਨਾ
ਇਸ ਦੌਰੇ ਲਈ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਰਵ-ਪਾਰਟੀ ਵਫ਼ਦ (Cross-party delegation) ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨਗੇ। ਟਾਕਾਨੀਨੀ ਤੋਂ ਸਾਂਸਦ ਰੀਮਾ ਨਾਖਲੇ ਅਤੇ ਸਾਂਸਦ ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਪਰਮਾਰ ਵੀ ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਏ ਹਨ।
ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿਚਾਲੇ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਨੇਪਰੇ ਚੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿਰਯਾਤ (Exports) ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਵੇਗੀ।
ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਸੰਭਾਵੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੌਰਾ
ਇਸ ਵਪਾਰਕ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕੂਟਨੀਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੌਰਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ। ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਜੁਲਾਈ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਹਾਕੀ ਦੇ 100 ਸਾਲ ਪੂਰੇ
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ 2026 ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ 100 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਬੰਧ 1926 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇਸ ਸੌ ਸਾਲਾ ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵੇਰਵੇ:
- ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਾਲ: 2026 ਨੂੰ ਖੇਡ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ 100 ਸਾਲਾ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ 1926 ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਾਕੀ ਦੌਰੇ ਦੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
- ਜਸ਼ਨ: ਮਾਰਚ 2026 ਵਿੱਚ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਖੇਡ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਐਨਜੈਕ ਦਿਵਸ (ANZAC Day) ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ
ਆਪਣੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਮੰਤਰੀ ਟੌਡ ਮੈਕਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਨਜੈਕ ਦਿਵਸ (ANZAC Day) ਦੀ ‘ਡਾਨ ਸਰਵਿਸ’ (ਸਵੇਰ ਦੀ ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੇ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਨਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਲਿਖਤ ਦਾ ਸੁਧਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੈ। ਮੈਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ (ਜਿਵੇਂ FTA, Trade, High Commission) ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ:
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
- ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ: ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਵਪਾਰ ਕਮੇਟੀ (Joint Trade Committee) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1983 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
- ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ FTA (ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ) ਲਈ ਗੱਲਬਾਤ 2010 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ) ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾ ਬਣਨ ਕਾਰਨ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰੁਕੀ ਰਹੀ।
- ਨਵੀਂ ਤੇਜ਼ੀ (2025): ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਲਕਸਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ। ਮਾਰਚ 2025 ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 22 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਐਫ਼.ਟੀ.ਏ. (FTA) ਗੱਲਬਾਤ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਈ।
- ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ: ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 95% ਕੀਵੀ ਨਿਰਯਾਤ ’ਤੇ ਟੈਰਿਫ (ਟੈਕਸ) ਘਟਾਏ ਜਾਣਗੇ।
ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ:
- ਸਥਾਪਨਾ: ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਾਲੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਬੰਧ 1950 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ‘ਟਰੇਡ ਕਮਿਸ਼ਨ’ (Trade Commission) ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ।
- ਅਪਗ੍ਰੇਡ: ਇਸ ਨੂੰ 1952 ਵਿੱਚ ‘ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ’ (High Commission) ਵਜੋਂ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
- ਨਵਾਂ ਭਵਨ: ਭਾਰਤੀ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਸਥਿਤ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਵਨ 2022 ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
- ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ: ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 6 ਦਸੰਬਰ 1958 ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ 1982 ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ 1984 ਵਿੱਚ ਸਰ ਐਡਮੰਡ ਹਿਲੇਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ
ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ (27 ਤੋਂ 29 ਮਈ 1968) ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ (ਅਕਤੂਬਰ 1986) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੁਣ FTA ’ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ (ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫਤੇ) ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੌਰੇ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵੀ ਜਾਣਗੇ।
Share this content:
Post Comment