ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ’ਚ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਰੁਝਾਨ: ਹੋਂਜੋਕ (HONJOK)
(ਇਕੱਲਾ ਜੀਵਨ-ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ-ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ-ਆਪਣਾ ਅਨੰਦ)
ਔਕਲੈਂਡ, 15 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ) – ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਜੀਵਨ, ਆਤਮ ਨਿਰਭਰਤਾ, ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਨੰਦ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ‘ਹੋਨਜੋਕ’ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਹੋਂਜੋਕ’ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ: ‘ਹੋਨ’ (Hon) ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਇਕੱਲਾ’ (Alone) ਅਤੇ ‘ਜੋਕ’ (Jok) ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ‘ਕਬੀਲਾ’ ਜਾਂ ‘ਗਰੁੱਪ’ (Tribe)। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ‘ਹੋਂਜੋਕ’ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਇਕੱਲੇ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ, ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਨ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਸਾਰ
1. ਇਕੱਲੇਪਣ (Loneliness) ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿਣ (Solitude) ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ:
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ‘ਇਕੱਲਾਪਣ’ ਇੱਕ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਣਚਾਹੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ‘ਸੋਲਿਟਿਊਡ’ (Solitude) ਯਾਨੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿਣਾ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੁੜਨ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਾਕਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
2. ਆਪਣੀ ਖުਦ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣੋ:
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਖުਦ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੋਂਜੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
3. ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢਣਾ (Me Time):
ਅਜੋਕੀ ਭੱਜ-ਦੌੜ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਨੌਕਰੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਲਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਪੂਰੇ ਕਰਨ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ, ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨ, ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕੀਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕੱਢਣਾ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ।
4. ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ:
ਸਮਾਜ ਅਕਸਰ ਇਹ ਮਾਪਦੰਡ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਜਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਹੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੋਂਜੋਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖੁਦ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਅਸਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੈ।
5. ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰਤਾ (Self-Reliance):
ਇਕੱਲੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਹਰ ਛੋਟੀ-ਮੋਟੀ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ (‘ਹੋਨਬਾਪ’), ਇਕੱਲੇ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ’ਤੇ ਜਾਣਾ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖੁਦ ਲੈਣਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਥਾਹ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਟਾ
ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਾਰ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਹੋਣਾ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਾਹਰ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਇਕੱਲਾਪਣ’ ਅਤੇ ‘ਸਾਧ-ਸੰਗਤਿ’
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇਪਣ ਅਤੇ ਏਕਾਂਤ/ਪ੍ਰਭੂ-ਲੀਨਤਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੂੜ੍ਹਾ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰੋਂ ‘ਇਕੱਲਾ’ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਏਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਮਨ ਨੂੰ ਅਸਲ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆਵੀ ਇਕੱਲਾਪਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
-
ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਝੂਠਾ ਸਾਥ: ਮਨੁੱਖ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
-
ਹਉਮੈ (ਅਹੰਕਾਰ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ: ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਵਿਛੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਅਤੇ ਇਕੱਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗਉੜੀ ਮਹਲਾ 5 ॥ਕਾ ਕੀ ਮਾਈ ਕਾ ਕੋ ਬਾਪ ॥ ਨਾਮ ਧਾਰੀਕ ਝੂਠੇ ਸਭਿ ਸਾਕ ॥1॥(ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ) ਨਾ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪਿਉ ਹੈ। (ਮਾਂ, ਪਿਉ, ਪੁੱਤਰ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਦਿਕ ਇਹ) ਸਾਰੇ ਸਾਕ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕਹਿਣ-ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਹਨ। ਸੋ ਦੁਨੀਆਵੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੇ ਝੂਠੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਸਭ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
1. ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਏਕਾਂਤ / ਸਾਧ-ਸੰਗਤਿ’
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਏਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਨਾਮ ਜਪਣਾ, ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਕਣਾ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੇਵਲ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜਣ ਵਾਲੇ ਏਕਾਂਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਏਕਾਂਤ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਰ (ਅੰਤਰ-ਆਤਮੇ) ਵਿੱਚ ਏਕਾਂਤ ਦਾ ਵਾਸਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਮ: 3 ॥ਘਰ ਹੀ ਮਹਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਭਰਪੂਰੁ ਹੈ ਮਨਮੁਖਾ ਸਾਦੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥ਜਿਉ ਕਸਤੂਰੀ ਮਿਰਗੁ ਨ ਜਾਣੈ ਭ੍ਰਮਦਾ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇਆ ॥(ਅਰਥ: (ਨਾਮ-ਰੂਪ) ਅੰਮ੍ਰਿਤ (ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਰੂਪ) ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, (ਪਰ) ਮਨਮੁਖਾਂ ਨੂੰ (ਉس ਦਾ) ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਹਰਨ (ਆਪਣੀ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ) ਕਸਤੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਤੇ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਭੁਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਨਮੁਖ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਹੁ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)
ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ (ਏਕੋ ਰੂਪ):
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਨਾਮ ਧਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ‘ਇਕੱਲਾ’ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਹ ‘ਇੱਕ’ (ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ) ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
“ਏਕੋ ਜਪਿ ਏਕੋ ਸਾਲਾਹਿ ॥ ਏਕੁ ਸਿਮਰਿ ਏਕੋ ਮਨ ਆਹਿ ॥”(ਇਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੀ ਜਪ, ਤੇ ਇਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ, ਇਕ ਨੂੰ ਸਿਮਰ, ਤੇ, ਹੇ ਮਨ! ਇਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਰੱਖ।)
2. ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਲ
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ‘ਇਕੱਲੇਪਣ’ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ‘ਏਕਾਂਤ’ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾਉਣੀ ਪਵੇਗੀ:
-
ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ: ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੇ ਸੰਗ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
-
ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ: ਇਕੱਲੇਪਣ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
-
ਸਹਿਜ ਅਵਸਥਾ: ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਘਰ-ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਖੇਪ ਸਾਰ
-
ਇਕੱਲਾਪਣ ਮਨ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
-
ਏਕਾਂਤ ਮਨ ਦੀ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਇਕੱਲੇਪਣ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਏਕਾਂਤ-ਅਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Share this content:
Post Comment