ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, 25 ਅਪ੍ਰੈਲ – ਧਮਤਰੀ ਦੇ ਉਦਾਂਤੀ ਸੀਤਾਨਦੀ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਆਪਕ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ ਵੱਲੋਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਰੈਜ਼ੋਲੂਸ਼ਨ ਡਰੋਨ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ, ਪਿਛਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨਦੀ ਕੈਚਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 106 ਹੈਕਟੇਅਰ (ਲਗਭਗ 265 ਏਕੜ) ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 100,000 ਦਰੱਖ਼ਤ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੱਟੇ ਗਏ ਹਨ।
‘ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਕਬਜ਼ਾ’
ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਜੈਤਪੁਰੀ ਪਿੰਡ ਦੇ 166 ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਦਕਿ 2011 ਵਿੱਚ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਖੇਤਰ 45 ਹੈਕਟੇਅਰ ਸੀ, ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਧ ਕੇ 106 ਹੈਕਟੇਅਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਬਜ਼ੇ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਲੀਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੰਗਲਾਤ ਖੇਤਰ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ’
ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਲਗਭਗ 1,000 ਰੁੱਖ ਸਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਘਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 25 ਤੋਂ 50 ਰੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਅਤੇ “ਗਰਿੱਡਿੰਗ” (ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਿੱਲ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸੁੱਕਣ) ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਬਜ਼ੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ।
ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇਮੇਜਰੀ ਨੇ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ’
ਵਰੁਣ ਜੈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਕਬਜ਼ੇ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। 2006, 2008, 2010, 2012 ਅਤੇ 2022 ਤੋਂ ਇਸਰੋ ਦੇ ਕਾਰਟੋਸੈਟ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇਮੇਜਰੀ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਇਮੇਜਰੀ ਦੀ ਮੈਪਿੰਗ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਟੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਰੁੱਖ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਡਰੋਨ ਸਰਵੇਖਣ ਰਾਹੀਂ, ਹਰੇਕ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਟੁੰਡਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਮੈਪਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 10 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੱਕ ਜ਼ੂਮ ਕਰਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Post Comment