ਬੈਂਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੁਪਨੇ ਵੇਚਦੇ ਹਨ/ਡਾ. ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਸੌਰਭ
ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਦ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਹਾਸੋਹੀਣਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਕਹਾਣੀ ਛੁਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਮਿਠਾਈ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ – ਇੱਕ ਮਿਠਾਈ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਮਿਠਾਈਆਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਖਾਵੇ। ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਵੇਚਣਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਉਸ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਵਿੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਪੈਸੇ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ‘ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਵੀ, ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ, ਘਰ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ-ਦੀਵਾਰੀ ਵਾਲੀ ਬਣਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਥਿਰਤਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਉਮੀਦ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਇਸ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਘਰਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਨੇਹਾ ਸਰਲ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਘਰ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਕਿਰਾਏ ‘ਤੇ ਕਿਉਂ ਲਓ? ਪਰ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਸਦਾ ਸਰਲ ਜਵਾਬ ਹੈ: ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਲਈ ਹਰੇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਲਈ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਖਰੀਦਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਗ੍ਹਾ ਕਿਰਾਏ ‘ਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੈਸਾ ਉਧਾਰ ਦੇਣ, ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਲਈ, ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਉਸਦਾ ਉਤਪਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹਰੇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਪਰ ਇਸ ਸਰਲ ਆਰਥਿਕ ਤਰਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ – ਕੀ ਅਸੀਂ ਉਸ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਬੈਂਕ ਸਾਨੂੰ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਇੱਕ ਘਰ ਕਰਜ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਘਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵਿਆਜ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਫੀਸ, ਬੀਮਾ, ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਰਚੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਾਸਿਕ ਬਜਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੌਕਰੀ ਬਦਲਣ, ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ, ਬਿਮਾਰੀ, ਜਾਂ ਅਚਾਨਕ, ਵੱਡੇ ਖਰਚੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਉਹੀ EMI ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਜਾਪਦੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਘਰ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਬੈਂਕ ਕਿੰਨਾ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਕਿੰਨਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਦੀ ਕਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ, ਬੱਚਤ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਪੈਸੇ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗਾ। ਫਿਰ ਬੈਂਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਰਥ ਵਿੱਚ, ਬੈਂਕ ਸਿਰਫ਼ ਪੈਸੇ ਦੇ ਵਿਚੋਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਵਿੱਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਵੀ ਹਨ।
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਿੰਗ ਕਾਰੋਬਾਰ ਭਰੋਸੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਗਾਹਕ ਆਪਣੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਆਮਦਨ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਗਾਹਕ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਰਤਾਂ, ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ, ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਮੁੜ ਅਦਾਇਗੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹਨ।
ਅੱਜ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਕਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਘਰ,” “ਆਸਾਨ EMI,” “ਘੱਟ ਵਿਆਜ,” ਅਤੇ “ਤੁਰੰਤ ਕਰਜ਼ੇ” ਵਰਗੇ ਸੁਨੇਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਤੀ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫੈਸਲੇ ਗਣਨਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਕਿਸੇ ਕਨਫੈਕਸ਼ਨਰੀ ਸਟੋਰ ਤੋਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਿੰਨਾ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਾਗਤ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਜ ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅੰਤਰ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਮਹੀਨਾਵਾਰ EMI ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਕੁੱਲ ਭੁਗਤਾਨ, ਵਿਆਜ ਦਰ, ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਉਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਤਾ ਹੈ। ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਦੀ ਹੋਂਦ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਹਲਵਾਈ ਦਾ ਮਠਿਆਈਆਂ ਨਾ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋਣਾ ਉਸਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਮਠਿਆਈਆਂ ਇਸ ਲਈ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗਾਹਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹਰੇਕ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਖੁਦ ਖਪਤ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਵਿਅੰਗ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ – ਅੱਜ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਸਿਰਫ਼ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੁਪਨੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਦਾ ਸੁਪਨਾ, ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸੁਪਨਾ, ਆਰਾਮ ਦਾ ਸੁਪਨਾ, ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸੁਪਨਾ। ਬੈਂਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਗਾਹਕ ਉਸ ਸੁਪਨੇ ਲਈ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ‘ਤੇ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਮੁੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਖ ਕੇ?
ਘਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੀ EMI ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣਗੇ ਜਾਂ ਤਣਾਅਪੂਰਨ। ਬੈਂਕ ਦਾ ਕੰਮ ਵਿੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਗਾਹਕ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣਾ ਹੈ।
ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ, ਇੱਕ ਹਲਵਾਈ ਮਠਿਆਈਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤਾਂ ਹੀ ਵਧਦੇ-ਫੁੱਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਗਾਹਕ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਠਿਆਈਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਮਿੰਟ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਕਰਜ਼ਾ ਚੁਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ, ਸੁਪਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ।
(ਡਾ. ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਸੌਰਭ, ਪੀਐਚਡੀ (ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ), ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਚਿੰਤਕ ਹਨ।)
ਡਾ. ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਸੌਰਭ
ਪੀਐਚਡੀ (ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ)
ਕਵੀ | ਸਮਾਜਿਕ ਚਿੰਤਕ | ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਪੀਐਚਡੀ (ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ)
ਕਵੀ | ਸਮਾਜਿਕ ਚਿੰਤਕ | ਕਾਲਮਨਵੀਸ
ਉੱਬਾ ਭਵਨ, ਆਰਿਆਨਗਰ
ਹਿਸਾਰ (ਹਰਿਆਣਾ) – 125005
ਹਿਸਾਰ (ਹਰਿਆਣਾ) – 125005
ਮੋਬਾਈਲ: 7015375570
(ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਵਟਸਐਪ)
(ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਵਟਸਐਪ)
ਫੇਸਬੁੱਕ – https://www.facebook.com/PriyankaSaurabh20/
ਟਵਿੱਟਰ- https://twitter.com/pari_saurabh
Share this content:
Post Comment