RBI ਦਾ ਯੂ-ਟਰਨ, ਹੁਣ ਇੰਨੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਲੀਅਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚੈੱਕ

ਹੈਦਰਾਬਾਦ, 25 ਦਸੰਬਰ – ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸੈਟਲਮੈਂਟ (CCS) ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੈੱਕ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਤੇਜ਼ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਨਿਯਮ 3 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ ਸੀ। 24 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਸਰਕੂਲਰ ਵਿੱਚ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੜਾਅ 2 ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਨੋਟਿਸ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। RBI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੜਾਅ 2 ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਮਿਤੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਪੜਾਅ 2 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ

ਪੜਾਅ 2 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਚੈੱਕ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਜਾਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਚੈੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਅਤੇ ਸੈਟਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਚੈੱਕ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਪੜਾਅ 1 ਢਾਂਚਾ ਰਹੇਗਾ ਲਾਗੂ

RBI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਚੈੱਕ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਲਈ ਪੜਾਅ 1 ਢਾਂਚਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਸ ਸਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਚੈੱਕ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੜਾਅ 1 ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੰਡੋ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨਵਾਂ ਚੈੱਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਮਾਂ

ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਚੈੱਕ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਚੈੱਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੰਡੋ ਹੁਣ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 3 ਵਜੇ ਤੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੈਂਕ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 7 ਵਜੇ ਤੱਕ ਚੈੱਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਜਾਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹੁਣ ਡਿਜੀਟਲ ਚਿੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਚੈੱਕ ਕਲੀਅਰਿੰਗ

ਚੈੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ (ਸੀਟੀਐਸ) ਦੇ ਤਹਿਤ, ਚੈੱਕ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਹੁਣ ਡਿਜੀਟਲ ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਜਾਂਚਾਂ ਭੇਜਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਚੈੱਕਾਂ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਐਮਆਈਸੀਆਰ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਹਾਊਸ ਨੂੰ ਭੇਜਦੇ ਹਨ।

ਪੁਰਾਣੇ ਬੈਚ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਨਵਾਂ ਸਿਸਟਮ

ਨਵਾਂ ਸੀਸੀਐਸ ਸਿਸਟਮ ਪੁਰਾਣੇ ਬੈਚ-ਅਧਾਰਤ ਕਲੀਅਰਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਡਰਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਚੈੱਕ ਚਿੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਇਸਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਜਾਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।