07 ਸਤੰਬਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼

*ਇਕ ਪਿਤਾ ਸੌ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
*”One father is more than a hundred schoolmasters,” by George Herbert
ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, 6 ਸਤੰਬਰ (ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ) – ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿਚ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਤਵਾਰ ‘ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ’ (6ather’s 4ay) ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਹੈ ਜੋ ਪਿਤਾਵਾਂ, ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਕੱਠਾਂ, ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।  ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਜੀਓਰਸ ਹਰਬਰਟ ਨੇ ਕਮਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘‘ਇਕ ਪਿਤਾ ਸੌ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।’’
ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਕਦੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਫਿਜੀ ਅਤੇ ਪਾਪੂਆ ਨਿਊ ਗਿਨੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਤੀਜੇ ਐਤਵਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ: ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੋਨੋਰਾ ਸਮਾਰਟ ਡੌਡ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ, ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1910 ਵਿੱਚ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਵਿਲੀਅਮ ਸਮਾਰਟ, ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਨੁਭਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਛੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਪਾਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੇ ਸੋਨੋਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ: ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਹੁਣ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਦਿਨ, ਪਰਿਵਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਲਈ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣੇ ਕਾਰਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੋਹਫ਼ੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਰਬੀਕਿਊ, ਪਿਕਨਿਕ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਖਾਣ ਲਈ ਜਾਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਹੱਤਵ: ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਿੰਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਪਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ, ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਖੂਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਧਿਆਪਕ, ਕੋਚ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਲਾਹਕਾਰ।

ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦਿਨ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ।
ਰੱਬ ਸਰਬਉੱਚ ਪਿਤਾ ਹੈ: ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਨੂੰ ‘ਮਾਤਾ’, ‘ਪਿਤਾ’ ਅਤੇ ‘ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਕ’ (ਪਾਲਣਹਾਰ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ

ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਤੁਕ ਹੈ:
ਮਾਝ ਮਹਲਾ 5 ॥ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੂੰਹੈ ਮੇਰਾ ਮਾਤਾ ॥ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਬੰਧਪੁ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ॥ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਰਾਖਾ ਸਭਨੀ ਥਾਈ ਤਾ ਭਉ ਕੇਹਾ ਕਾੜਾ ਜੀਉ ॥1॥
ਅਰਥ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਉ (ਦੇ ਥਾਂ) ਹੈਂ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਮਾਂ (ਦੇ ਥਾਂ) ਹੈ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈਂ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਹੈਂ। (ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜਦੋਂ) ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਰਾਖਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਡਰ ਮੈਨੂੰ ਪੋਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੀ।1।
ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਸਾਡਾ ਅਸਲੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਲ ਹੈ।

ਸੰਸਾਰਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ: ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਸਾਰਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤਿਅੰਤ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ:-
ਏ ਮਨ ਪਿਆਰਿਆ ਤੂ ਸਦਾ ਸਚੁ ਸਮਾਲੇ ॥ ਏਹੁ ਕੁਟੰਬੁ ਤੂ ਜਿ ਦੇਖਦਾ ਚਲੈ ਨਾਹੀ ਤੇਰੈ ਨਾਲੇ ॥ ਸਾਥਿ ਤੇਰੈ ਚਲੈ ਨਾਹੀ ਤਿਸੁ ਨਾਲਿ ਕਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਈਐ ॥ ਐਸਾ ਕੰਮੁ ਮੂਲੇ ਨ ਕੀਚੈ ਜਿਤੁ ਅੰਤਿ ਪਛੋਤਾਈਐ ॥ ਸਤਿਗੁਰੂ ਕਾ ਉਪਦੇਸੁ ਸੁਣਿ ਤੂ ਹੋਵੈ ਤੇਰੈ ਨਾਲੇ ॥ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਮਨ ਪਿਆਰੇ ਤੂ ਸਦਾ ਸਚੁ ਸਮਾਲੇ ॥11॥ ਪੰਨਾ 918
ਭਾਵ, ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਖਾਲਸਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ: ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਸਰਬਉੱਚ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਤਾ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪਿਤਾ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰੀਏ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਨਾ ਭੁੱਲੀਏ ਕਿ ਸਾਡਾ ਸੱਚਾ ਪਿਤਾ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਲ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਿਤਾ ਦਿਵਸ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਆਓ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰੀਏ ਜੋ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।