ਮਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ/ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਸੌਰਭ

ਦੀਵਾਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਅੱਜ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਦਿਖਾਵੇ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਨਾ ਬਣਾਈਏ, ਸਗੋਂ ਸਾਦਗੀ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਣਾਈਏ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਹਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਸਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਦਿਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵੰਡਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਰੁਕੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਸੱਚੀ ਦੀਵਾਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਘਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਹਨੇਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਤੇ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?

ਅੱਜ ਦਾ ਸਮਾਜ ਬਾਹਰੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੱਧਮ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਹੁਣ ਅਕਸਰ ਦਿਖਾਵੇ, ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ – ਈਰਖਾ, ਹੰਕਾਰ, ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਅਸਲ ਉਦੇਸ਼ ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨਾ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਅੱਜ, ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਦਾ ਵੀ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਧੂੜ ਝਾੜਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲਾਂ ਤੋਂ ਧੂੜ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ – ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ, ਮਤਭੇਦ, ਕੁੜੱਤਣ ਅਤੇ ਤਣਾਅ। ਹਰੇਕ ਦੀਵਾ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਇਹ ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ, ਮਾਫ਼ੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ, ਇੱਕ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲਬਾਤ – ਇਹ ਉਹ ਦੀਵੇ ਹਨ ਜੋ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ, ਕੰਮ ਦਾ ਤਣਾਅ, ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ “ਈਵੈਂਟਾਂ” ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ – ਫੋਟੋਸ਼ੂਟ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਕਿ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਸਜਾਵਟ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾਪਣ, ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਨੇੜਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ? ਹਰ ਜੀਵ, ਹਰ ਬੱਚਾ ਅਤੇ ਹਰ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਾਡੇ ਦੀਵੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਓਨੇ ਹੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿੰਨੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਉਣਾ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ, ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵਟ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ – ਅਤੇ ਇਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਕਲੀ ਲਾਈਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਥਾਈ ਹੈ।

ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ – ਇਕੱਲਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬੇਚੈਨੀ ਦਾ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਜਸ਼ਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਯਾਦਾਂ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ – ਇਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਕਸਰ ਡੰਗ ਮਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੇ। ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸਾਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਸਾਡੇ ਦੀਵਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਡੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਤਮਸੋ ਮਾ ਜਯੋਤਿਰ੍ਗਮਯ” – ਭਾਵ, “ਸਾਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦੀਵੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਗਿਆਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਇਆ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਦਿਆਲਤਾ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਬਾਰੇ ਹੈ।

ਤਿਉਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ‘ਤੇ ਰੁਕਣ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੀਵਾਲੀ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤਾਂ ਹੀ ਸਥਾਈ ਹੈ ਜੇਕਰ ਅੰਦਰ ਵੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ, ਨਫ਼ਰਤ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਰਾਵਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੀਵਾਲੀ ਨੂੰ “ਸਮੂਹਿਕਤਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ” ਬਣਾਈਏ। ਸਮਾਜਿਕ ਵੰਡ, ਜਾਤ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਖਰੇਵੇਂ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ – ਇਹ ਸਾਡੇ ਯੁੱਗ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ – ਕਿਸੇ ਗਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ, ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ – ਤਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੱਚੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦਇਆ, ਦਿਆਲਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਦੀਵਾਲੀ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜੋਸ਼ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਿੱਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨੈਤਿਕ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਸਥਾਈ ਸੰਪਤੀ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਚਮਕੇਗੀ ਤਾਂ ਹੀ ਸਮਾਜ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਦੀਵਾਲੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸੰਜਮ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।” ਇਸ ਲਈ, ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਪਤ, ਦਿਖਾਵੇ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਥੋੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ” ਕਿਵੇਂ ਲੱਭਣਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਿਆਰ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਹੈ, ਹਰ ਦਿਨ ਦੀਵਾਲੀ ਹੈ।

ਅੱਜ, ਸਾਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਲਹਿਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ – ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ। ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾਏਗਾ, ਕੋਈ ਮਦਦ ਦਾ, ਕੋਈ ਪਿਆਰ ਦਾ। ਜਦੋਂ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਵਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਫੈਲੇਗੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਹਨੇਰਾ ਬੁਝਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਪਲ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਦੇ ਕੁਝ ਪਲ, ਆਪਣੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮੀਆਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰਸਤਾ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ “ਦੀਵਾ” ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ “ਅਵਾਲੀ” ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜ਼ੰਜੀਰ। ਇਹ ਜ਼ੰਜੀਰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰੌਸ਼ਨੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ – ਇੱਕ ਦੀਵਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਗਾਏ, ਇੱਕ ਦਿਲ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰੇ। ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੀਵਾਲੀ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰੀਏ। ਸ਼ੋਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਾਦਗੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਦੀਵਾਲੀ ਸੱਚਮੁੱਚ “ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਦੀਵਾਲੀ” ਹੋਵੇਗੀ।