ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਹੋਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ

ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸੇਧ ਦਿੰਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚਮੁਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭਾਰਤ ਕੁਮਾਰ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਨੇ ਰੱਖੀ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਸਿਤਾਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਨਿੱਗਰ ਸੋਚ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਯੁੱਗ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੁੱਗ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਦਾ ਨਾਇਕ ਹੈ।

‘ਸ਼ਹੀਦ’, ‘ਉਪਕਾਰ’, ‘ਪੂਰਬ ਔਰ ਪੱਛਮ’ ਅਤੇ ‘ਕ੍ਰਾਂਤੀ’ ਜਿਹੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਅਕਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਉੱਪਰ ਛਾ ਗਿਆ। ਲਗਭਗ 60-65 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 15 ਅਗਸਤ, 26 ਜਨਵਰੀ ਦੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਉੱਪਰ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਹੀ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ। 1965 ਵਿੱਚ ਆਈ ‘ਸ਼ਹੀਦ’ ਫਿਲਮ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤ ਤਾਂ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਥੀ ਰਹੇ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਬਿਸਮਿਲ ਨੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਲਿਖਤ ਵੀ ਬਟੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੱਤ ਨੇ ਲਿਖੀ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ‘ਐ ਵਤਨ, ਐ ਵਤਨ ਹਮ ਕੋ ਤੇਰੀ ਕਸਮ’, ‘ਓ ਮੇਰਾ ਰੰਗ ਦੇ ਬਸੰਤੀ ਚੋਲਾ’, ‘ਸਰਫਰੋਸ਼ੀ ਕੀ ਤਮੰਨਾ’, ‘ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ ਜੱਟਾ’ ਆਦਿ ‘ਸ਼ਹੀਦ’ ਫਿਲਮ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

1965 ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਫਿਲਮ ਦੇਖਣ ਉਪਰੰਤ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ‘ਜੈ ਜਵਾਨ ਜੈ ਕਿਸਾਨ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਉੱਪਰ ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਲਗਨ ਰੰਗ ਲਿਆਈ ਤਾਂ 1967 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ‘ਉਪਕਾਰ’ ਆਈ। ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਾਇਕ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿਟ ਗੀਤ ਦਿੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਕੀ ਧਰਤੀ ਸੋਨਾ ਉਗਲੇ-ਉਗਲੇ ਹੀਰੇ ਮੋਤੀ’ ਮਹਿੰਦਰ ਕਪੂਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੀਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਉੱਪਰ ਸਦਾ ਲਈ ਛਪ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ‘ਕਸਮੇ ਵਾਅਦੇ ਪਿਆਰ ਵਫਾ’, ‘ਦੀਵਾਨੋ ਸੇ ਯੋ ਮਤ ਪੂਛੋ’ ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।