ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਕਾਰਨ/ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਟਾਂਡਾ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੜਾਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਮੌਨਸੂਨੀ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪੈਣਾ, ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਛੱਡਣਾ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਖਰਾਬ ਨਗਰ ਯੋਜਨਾ, ਅਤੇ ਦਰਿਆ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਨਾ ਹੋਣਾ। 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਦਰਿਆ — ਸਤਲੁਜ, ਚੇਨਾਬ ਅਤੇ ਰਾਵੀ — ਆਪਣੇ ਤਤਕਾਲ ਸਤਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ।
ਇਸ ਨਾਲ ਕਈ ਸੈਂਕੜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, 200 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਵੈਕੂਏਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੜਕਾਂ, ਫਸਲਾਂ, ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਹੜ੍ਹ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਤਬਾਹਕਾਰੀ ਮੰਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਅਤੇ ਕਲਾਈਮੇਟ ਚੇਂਜ ਕਾਰਨ ਬਦਲੇ ਤੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਿਆਯਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਹੜਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਹੜ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਤਲੁਜ, ਚੇਨਾਬ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੜਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਖਮ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਬੁਰੇ ਅਸਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵੀ ਆਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਏਕੜ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੜਾਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਤੋਂ ਬਦਲੇ ਮੌਸਮ, ਵਧੇਰੇ ਬਰਸਾਤ, ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਛੱਡਣਾ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਨਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਆਫਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਘਬਰਾਏ। ਉਹ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਣਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹੀ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਦੇ ਢਹਿੰਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਤੇ ਡੱਟ ਕੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਭੁੱਖੇ ਭਾਣੇ ਵੀ ਰਹਿ ਕੇ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਰਦਾਸ ਹੀ ਓਟ ਆਸਰਾ ਬਣ ਕੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Share this content:
Post Comment